زبانحال امام موسی کاظم علیهالسلام قبل از شهادت
خـواهم از آزادهای گـویم سخـن شمعِ غـم روشن کـنم در انجمن نــامِ او را زیـنـتِ دفــتــر کــنـم قـصّۀ مـوسیبن جعـفـر سر کنم یــادی از زنــدانِ بــغــداد آورم روحِ هـسـتی را به فـریـاد آورم دجـلـه پـر خـونـابۀ حـسرت کنم جِـسـر را جـولانگـهِ محنت کنم خیره گردد دیده در عـمقِ زمان بـگـذرد انـدیـشـه از بُعـدِ مکـان بـیـنــد آن زنــدانــی بـــیــداد را شـمـعِ ظـلـمـت خـانـۀ بـغـداد را ابـــری از آهِ دلِ کـــرّوبـــیـــان بر فـرازِ سِجـنِ هـارونی عـیـان بــرقِ آهِ قـدسـیــان در جــانِ او اشکِ حـورانِ جـنـان، بارانِ او یـا چـکـد زان ابــر از آهِ درون جای باران چکههای لعـلِ خون پــرنـیـانِ مـاهـتـابـش پـوشِ زر از نجومِ اِسپند و مِجمَر از قـمر ظاهرش مطمورهای تنگ و سیاه بــاطــنــش آئــیــنـــۀ نـــورِ اِلاه چـاهِ مُـظـلـم، مـطـلـعِ انوارِ حق در جـبـین تـیـره شب، نورِ فلـق طوری از برقِ تجلّی غرقِ نور ساطع از آن، پرتوِ مصباحِ طور سـیـنـۀ سـیـنــایـی از نــورِ ازل موسیِ آن عکـسِ حُسنِ لـم یزل قـعـرِ زنــدانِ بــلا مـیــقــاتِ او عکس ایثـار و جهـان، مرآتِ او کـهـکـشـان صـفّ تـمـاشـاییّ او نُه فـلک مدهـوش و سوداییّ او مسکـن زنـدانـی عـشـق حـبـیب پر طنین از نغـمههای یا مجیب عـشـقِ او را کـرده پــابـنـدِ بــلا بــهــرِ شـــرحِ الــبــلاءُ لــلــولا ورنه کی گـردد اسـیـرِ قـید کین حـجـّت کـبـرای ربّ الـعـالـمـین رشتۀ کون و مکان در دستِ اوست ماسوا محـوِ نـگـاهِ مستِ اوست سر به خطّ حکمِ او کون و مکان بـسـتۀ قـیدِ ولایـش، انس و جان والضّحی تعـبـیری از عنوانِ او آیـتِ والـشّـمـس، انـدر شــأنِ او گر نه شورِ عـشقِ یارِ بینظـیر چون کند معلول علّت را اسیر؟ او بـقـای مـاسـوای الله را سـبب او به حـجـیّت ز هستی منتخـب گر بجـنبد لعلِ نوشیـنش به قهر در دمی پاشد ز هم اجزای دهر روزِ روشن چون شبِ یلدا شود شورِ محـشر در جهان پیدا شود لیک عشقِ یار اسیرش خواسته محـفـلِ اُنـسـش به سِجن آراسته دیـده را بـاشـد اگـر یـارای دیـد بـیـنـد آن مـحـبـوبِ دادارِ مجـید چـهـره بر پـیـشـانی خـاکِ سیاه لـب هـمـه گـویــای ذکـرِ یـا اِلاه جذبه و حال است سر تا پای او مُصحَفِ عشق و وفا سیـمای او رازِ دل گوید به صد سوز و گداز کای خدای بینـیاز و چـارهساز چون تـوانم گـفت شکـرِ نعـمتت ای همه هستی غـریقِ رحـمـتت این من و این محفلِ بیقیل و قال این به درگاهت مجالِ عرضِ حال این نه زندان، بَل حریمِ الفت است گوشۀ راز و نیاز و صحبت است بـســتــۀ طــاعــت، دلِ آزردهام خاکِ این زنـدان سـرا، سجّـادهام دل، رضای دوست میخواهد به جان نیست در قـیدِ مکـان، بـندِ زمان کعبۀ عشق است هر جا یادِ توست گرچه زندان است، عشقآبادِ توست شِکوه در راهِ تو کِی باشد روا؟ از جـفـای خـصـم و زنـدانِ بـلا دوستان را خواست عشق اندر بلا تا شود مـمـتـاز، از غـیر، آشـنا عشق، بیرنجِ بلا دردآور است عشق نتوان گفت، بَل دردسر است آهِ مـن، شـمـعِ شـبــانِ تــارِ مـن غلّ جامع، همدم و غمخوارِ من گـردنِ من، بـسـتـۀ قـیـدِ وفاست بـنـدۀ افـتـادهات صـیـدِ وفـاسـت گر نه مـیـثـاقِ ازل، تـقـدیـرِ من کی شـدی قـیـدِ بـلا زنجـیـرِ من گـر چه آزارد مـرا این سـلـسـله نیست از آنم به لب، هرگز گِـله شِکوهام از دردِ هجران است و بس دردم از دوریّ جانان است و بس گر به پا شد از هم این خاکی قفس بـا نــسـیـمِ قُــرب آمـیـزد نـفـس طایرِ جان جا کند در باغِ وصل پرده افـتد، فـرع پیوندد به اصل بینم اندر بیکرانها روی دوست هست از هر سوی چشمم سوی دوست دید دل، هرگه به هر جا بنگریست غیرِ انـوارِ جـمـالـت هیچ نیست بـشـنـوم از هـر زبـانـی نـامِ تـو مـست بـیـنـم عـالـَمی از جامِ تو رَشحِ فیضت کرد پُر در گلستان از شرابِ عـشـق جـامِ ارغـوان تازگی در فرشِ خضرا زانِ توست لاله روشن، ز آتشِ احسان توست بـلبـلی گـر با گـلـی گـوید سخـن از تو میگـوید به گلهای چـمن موجها گر بوسه بر ساحـل زنند نـامِ زیـبـای تـو نـجـوا میکـنـند چشمِ نرگس از غمِ عشقت، سَقیم لـرزه از شوقِ تو در پای نـسیم صبح را از اشتیاقت سینه چاک آه شب از سوزِ هجران، دردناک هـر نـوایـی در جـهـان آوای تو خلق تو، مجذوبِ تو، گویای تو نیـستـم تـنهـا در این خلـوتسرا این هـمه با من به یـادت هـمنـوا انبیا با من در این محبس، انیس اوصیا با من در این محفل جلیس روحِ احکام و شرایع با من است بزمم از انوارِ وحدت روشن است هست با من جـمـله ارواحِ رُسل بر سـرم چـتـرِ ظـلال، عقلِ کل جوهـرِ خیر و صلاح از آنِ من جـلـوۀ حـق، مـشـعـلِ زندانِ من تـا ز تــو عـزّ امــامـت یــافــتـم بر همه هـسـتی، سـیـادت یـافـتم هـفـت دریا را وضو از آبِ من بـسـتـرِ مَـه، حـلـّۀ مـهـتـابِ مـن روحِ عـرفـانِ حـقـایـق، هـمدمـم نو عروسِ وحی مُنزل، مَحرمم مـن اذانِ رکـعــتـانِ صـبـحـگـاه مـن تَــهــجـُّـد را نــدای یــا الاه من فرایض را همان شرطِ قبول مـن نـوافِـل را مــنـادی اصـول بـا ولای مـن، وجــودِ کـائـنـات از وجـودِ مـن جـهـانی را ثـبات سـجــدۀ مـن روحِ والای نـمــاز خاک را از سجـدۀ من، امـتـیاز چـشمِ ذراتِ جهـان بر جـودِ من ساجدم امکان و تو مـسجـودِ من هست با من این همه شأن و بها خــاکبـوسـم تـا ثــریّـا و ثــری بـا خـیـالـت تـا بـجـنـبـانـم زبـان ماسـوا با من شـود هـم داسـتـان واصـفـانِ کــبــریـایـت لا تُـعــدّ عـاکـفـانِ درگـهـت بیحدّ و عـدّ هـمـزبانِ من شـود، هـنگـامِ غـم با هـمه آهـن دلـی، زنـجـیـر هم گر نه از حق است باطل بیمناک چیست این زنجیر و زندانِ هلاک من یکی، دشمن هـزاران بیشتر آن هـزاران از یـکی اندر حـذر من تو را خواهم، جهان را دشمنان پَستخویان، سفـلگان، اهریمنان تا جهان بوده است، چونین بوده است مـقـصدِ قـومِ بـد آئـین بوده است مالـکـانِ زور و زر یـارِ هـمانـد در رواجِ ظـلـم بـاهـم هـمـدمانـد بوده هارونها فزون در روزگار کـیـنه و جور و ستم را دسـتیار هر دلی با کینه مقرون بوده است همره و همزادِ هارون بوده است هرکه، هرجا دل به دنیا داده است خِـشتی اندر این بنا بنهـاده است گر نه بیداد و ستم، زندان چرا؟ حـلـقـۀ زنجـیر بر نیـکـان چرا؟ با تلاش مـرتـدی بیشرم و دین بسته شد هر حلقه زین زنجیرِ کین هر خراش از نیشِ خاری بوده است آفـتی بر گـلعـذاری بـوده است صابران را نی ملال، از کین و قهر زانکه امروز است و فردا عمرِ دهر بگذرد هر روزی از عمرِ اسیر طی شود روزی هم از عمرِ امیر هر دو پایان میپـذیـرد عـاقـبت لیک ظـالـم راست، نـارِ آخـرت صابرم من نیز بر تقدیرِ خویش همنفـس با حـلقۀ زنجـیرِ خویش بُـرده آرامـــم ولـی شــوقِ لــقــا هستم از آن روی خَـلّـصنیسرا (عابد) این غمنامه را بس کن دگر کز زبـانِ خـامـه میبـارد شـرر بس کن این بحثِ شرار افروز را شرحِ این انـدوهِ طاقـت سوز را عذرِ عصیان کن، سرشکِ دیده را مـغـفـرت جـو خـاطـرِ آژیـده را سِجـنِ = زندان سقیم = مریض، ناخوش لا تعد = غیر قابل شمارش |